Blog
แก้มลิง (Monkey Cheek): หลักการพักน้ำรอระบาย แก้น้ำท่วมฉบับพระราชา
นี่คือบทความฉบับสมบูรณ์สำหรับหัวข้อ “แก้มลิง (Monkey Cheek)” โดยเน้นภาษาที่เข้าใจง่าย เหมาะกับเกษตรกรและคนทั่วไป ตามสไตล์ช่องครับ
แก้มลิง (Monkey Cheek): หลักการพักน้ำรอระบาย แก้น้ำท่วมฉบับพระราชา
Playlist: 👑 King’s Wisdom
ช่อง: เกษตรศาสตร์: ฉบับเข้าใจง่าย
เคยสังเกตเวลาลิงกินกล้วยไหมครับ?
ลิงมักจะรีบๆ ยัดกล้วยเข้าปากจนเต็มกระพุ้งแก้ม แต่ยังไม่เคี้ยวกลืนลงไปทันที มันจะเก็บกล้วยไว้ที่แก้มก่อน แล้วค่อยๆ ดุนออกมาเคี้ยวกลืนกินภายหลัง… พฤติกรรมธรรมชาติของลิงตัวน้อยนี้เอง คือจุดเริ่มต้นของพระอัจฉริยภาพที่ช่วยแก้ปัญหาน้ำท่วมให้คนไทยมานักต่อนัก นั่นคือโครงการ “แก้มลิง” ครับ
วันนี้เราจะมาถอดรหัสภูมิปัญญานี้ในฉบับที่เข้าใจง่าย และดูว่าเกษตรกรอย่างเราจะนำไปใช้ในพื้นที่ตัวเองได้อย่างไร
💡 “แก้มลิง” คืออะไร? (ฉบับเข้าใจง่าย)
อธิบายง่ายๆ แก้มลิง คือพื้นที่ “พักน้ำ” ชั่วคราวครับ
เวลาน้ำหลากมาแรงๆ แทนที่จะปล่อยให้น้ำไหลเข้าท่วมบ้านเรือนหรือพื้นที่เศรษฐกิจรวดเดียว เราจะผันน้ำส่วนเกินนั้นเข้าไปเก็บไว้ใน “บึง” “หนอง” หรือ “คลองพักน้ำ” (เปรียบเหมือนแก้มของลิง) ก่อน
เมื่อระดับน้ำในแม่น้ำสายหลัก หรือทะเลลดต่ำลง เราค่อยๆ ระบายน้ำจากแก้มลิงออกไป… หลักการมีแค่นี้เองครับ: “รับน้ำ – พักน้ำ – ระบายออก”
🛠️ กลไกการทำงาน 3 ขั้นตอน
เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน ระบบแก้มลิงทำงานเหมือนวาล์วน้ำอัจฉริยะครับ:
- รับน้ำ (ดูดซับ): เมื่อฝนตกหนักหรือน้ำเหนือหลากมา เราจะเปิดประตูระบายน้ำให้น้ำไหลเข้าสู่พื้นที่แก้มลิง (บ่อ/บึง) เพื่อตัดยอดน้ำไม่ให้ล้นตลิ่ง
- เก็บน้ำ (พักรอ): ขังน้ำไว้ในนั้นชั่วคราว รอจังหวะที่ระดับน้ำทะเลลดลง (น้ำลง) หรือระดับน้ำในแม่น้ำลดลง
- ระบายน้ำ (ปล่อยออก): เมื่อระดับน้ำภายนอกลดต่ำกว่าน้ำในแก้มลิง เราจะเปิดประตูระบายน้ำ เพื่อดันน้ำออกสู่ทะเลตามแรงโน้มถ่วงโลก (โดยไม่ต้องใช้ปั๊มน้ำให้เปลืองไฟมากนัก)
🌾 เกษตรกรประยุกต์ใช้ “แก้มลิงส่วนตัว” ได้อย่างไร?
โครงการแก้มลิงไม่ได้มีแค่ขนาดใหญ่ระดับจังหวัด แต่ในพื้นที่เกษตรเล็กๆ ของเรา ก็สร้างแก้มลิงฉบับกระเป๋าได้ครับ ตามหลัก “โคก หนอง นา”:
- ขุดสระในพื้นที่: การขุดสระน้ำประจำไร่นา คือการสร้างแก้มลิงส่วนตัว ช่วงหน้าฝนน้ำหลาก สระนี้จะช่วยดักน้ำไม่ให้ท่วมแปลงผัก
- ร่องสวน: การยกร่องสวนและมีท้องร่องลึก ก็ทำหน้าที่เป็นแก้มลิงขนาดย่อม ช่วยกระจายความชื้น
- ประโยชน์ 2 ต่อ: นอกจากช่วยตัดยอดน้ำท่วมแล้ว น้ำที่เก็บไว้ในแก้มลิง (สระของเรา) ยังกลายเป็น “ธนาคารน้ำ” ไว้ใช้รดน้ำต้นไม้ในหน้าแล้งได้อีกด้วย ไม่ต้องง้อชลประทานอย่างเดียว
🌟 ประโยชน์ที่มากกว่าแค่กันน้ำท่วม
- บรรเทาน้ำท่วม: ช่วยชะลอน้ำไม่ให้ไหลบ่าเข้าท่วมพื้นที่สำคัญ
- แก้ภัยแล้ง: น้ำที่พักไว้ สามารถเก็บกักไว้ใช้สอยได้เมื่อฝนทิ้งช่วง
- บำบัดน้ำเสีย: ในบางพื้นที่ แก้มลิงที่เป็นบึงธรรมชาติที่มีพืชน้ำ จะช่วยกรองของเสีย ทำให้น้ำสะอาดขึ้นก่อนปล่อยลงแม่น้ำ
- แหล่งรายได้: สระที่เป็นแก้มลิง สามารถเลี้ยงปลา ปลูกผักบุ้ง สร้างอาหารและรายได้เสริม
📝 บทสรุป: ความเรียบง่ายที่ทรงพลัง
“แก้มลิง” สอนให้เรารู้จักการ “บริหารจัดการ” จังหวะชีวิตครับ… เมื่อมีมากเกินไป (น้ำหลาก) ก็รู้จักเก็บออมไว้ก่อน เมื่อถึงเวลาขาดแคลน (หน้าแล้ง) ก็ดึงออกมาใช้
นี่คือศาสตร์พระราชาที่เชื่อมโยงธรรมชาติเข้ากับวิถีชีวิตอย่างลงตัว เพียงแค่เราเข้าใจและเริ่มทำ “แก้มลิง” ในพื้นที่ของตัวเอง ไม่ว่าจะบ่อเล็กหรือบ่อใหญ่ ก็ถือว่าเราได้ช่วยชาติแก้ปัญหาน้ำท่วมและภัยแล้งไปพร้อมๆ กันครับ
“น้ำคือชีวิต… ถ้ามีน้ำ คนก็อยู่ได้” — King’s Wisdom
